De normaalste zaak van de wereld in Finland: een baby slaapt in een van overheidswege verstrekte kartonnen doos, die allerhande hulpmiddelen bevat voor de pasgeborene. © Milla Kontkanen/Alamy .
Baby's die slapen in kartonnen dozen: in Finland is dat geen teken van armoede, maar juist een symbool van gezonde welvaart. In het land van de duizend meren brengen bijna alle kinderen hun eerste nachten door in een doos.
De traditie bestaat inmiddels al 77 jaar. Sinds 1938 krijgen alle aanstaande Finse moeders van de overheid een uitgebreide starterskit. Op de bodem van de doos ligt een matras, waardoor deze ook als ledikantje kan worden gebruikt. Zelfs als je totaal onvoorbereid een kind krijgt, kun je met de doos een aardig tijdje vooruit. Want het overheidspakket bevat verder nog een flinke verzameling luiers, speelgoed en vooral kleding.
De kleding is neutraal van kleur, waardoor die geschikt is voor zowel jongetjes als meisjes. Het gaat om rompertjes, sneeuwkleding, mutsen en sokken. Daarnaast zit er een handdoek in, een nagelschaartje, een haarborstel, een tandenborstel, een thermometer, luiercrème en een washandje. Voor het slapengaan bevat de doos naast een matrasje ook een matrasovertrek, een deken, een laken en een slaapzak.
Gratis starterskit
De Finse overheid stelde de doos in eerste instantie alleen beschikbaar voor moeders en families met lage inkomens. Vanaf 1949 konden alle aanstaande moeders een gratis starterskit afhalen, met het idee alle kinderen, ongeacht hun achtergrond, een gelijke start te geven. Daarnaast moest de starterskit de hoge babysterfte in het arme Finland van de jaren '30 van de vorige eeuw terugdringen. In dat decennium stierven er jaarlijks maar liefst 65 op de 1000 baby's.
Om een doos mee te krijgen moest een Finse moeder in spe eerst verplicht langs haar huisarts of een prenatale kliniek, voorafgaand aan de vierde zwangerschapsmaand. De gift droeg er ook toe bij dat ouders hun baby's voortaan apart lieten slapen en niet meer bij hen in bed, zoals tot dan gewoon was. Sommigen zeggen dat de doos er voor heeft gezorgd dat Finland inmiddels een van de laagste kindersterftecijfers ter wereld heeft. Want sinds die jaren '30 nam de babysterfte elk decennium verder af.
Babykleertjes
De inhoud van de dozen veranderde in de loop van de jaren. Omdat vroeger babykleertjes zelf werden gemaakt, bevatte een doos in de jaren '30 en '40 alleen de stof. Daarna werden er kant-en-klare kleertjes in de pakketten gestopt. In 1968 kwam er een slaapzakje bij en het jaar daarop voor het eerst wegwerpluiers. Overigens zitten er sinds dit millennium weer stoffen luiers in, uit milieuoogpunt. En de babyflesjes zijn uit het assortiment verwijderd, om borstvoeding te stimuleren.
Sommige Finse moeders kunnen zelfs uit de kleding afleiden in welk jaar een baby is geboren, elk jaar verandert de kleding namelijk een beetje. Tegenwoordig is de doos op te halen bij postkantoren. Dat hoeft niet; aanstaande moeders kunnen ook kiezen voor een vergoeding van 140 euro. Al geeft 95 procent van de Finnen de voorkeur aan de starterskit, die overigens ook veel meer waard is. Vooral moeders die een tweede kind verwachten kiezen soms voor de vergoeding, omdat ze eerste starterskit opnieuw kunnen gebruiken.
