Noorderlicht straalt van Wadden tot Zeeland

Het noorderlicht gisteravond vastgelegd vanuit het Zeeuwse Oostkapelle. © Astroproject Oostkapelle/Klaas Jobse.

Op verschillende plaatsen in Nederland is gisteravond en - nacht het noorderlicht waargenomen. Dat gebeurde onder anderen in Zeeland, Friesland en op de Waddeneilanden. Geluksvogels die het voor ons land zeldzame natuurverschijnsel zagen, deelden hun foto's enthousiast via twitter.

Een van die geluksvogels was amateurastronoom Klaas Jobse uit het Zeeuwse Oostkapelle. Hij wist dat er een verhoogde kans bestond om het natuurverschijnsel te kunnen waarnemen, veroorzaakt door een uitbarsting van de zon, maar legde het natuurverschijnsel desondanks bij toeval vast.

Jobse: 'Ik heb 's avonds en 's nachts altijd een camera aan staan om vallende sterren te fotograferen. Gisteravond pakte het toestel ook het noorderlicht mee.'

'Behoorlijk fel'
Het poollicht was volgens hem 'behoorlijk fel' en het best te zien tussen 21 en 23 uur. De amateurastronoom, bezig met het opzetten van een particuliere sterrenwacht, prijst zich gelukkig dat zijn camera de roodgloeiende aurora borealis vastlegde. 'Met het blote oog bekeken, was het minder mooi.'

Jobse zag het poollicht al vaker, elk jaar wel een paar keer, maar hij blijft het geweldig vinden. 'Dit wordt nooit gewoon voor mij.'

Zeven kaar per jaar
Het noorderlicht is volgens het KNMI jaarlijks gemiddeld zo'n zeven keer te zien in Nederland. Het vaakst in jaren met veel zonneactiviteit. In 1989 beleefde ons land zelfs een 'noorderlichtexplosie'. Het bijzondere natuurverschijnsel was op minstens 14 dagen te zien.

Op 13 maart van dat jaar bleef de hemel zelfs urenlang fel verlicht, zo meldt het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut op haar website.

Het noorderlicht ontstaat door geladen zonnedeeltjes die hoog in de atmosfeer in botsing komen met zuur- en stikstofmoleculen. Afhankelijk van de soort van die moleculen kleurt het poollicht rood, roze, paars, blauw, groen of zelfs geel.




Bron

Is de zon in slaap gevallen?

Een foto van de Zon op 31 december, vrijgegeven door NASA © epa.

De zon zou rond deze tijd van het jaar moeten barsten van de energie maar de ster houdt zich angstvallig gedeisd, enkele krachtige explosies daar gelaten. 'De zon is al 100 jaar niet meer zo rustig geweest', verklaren wetenschappers.

'Ik ben al dertig jaar zonnefysicus en ik heb nog nooit iets dergelijks gezien', vertelt Richard Harrison van het Rutherford Appleton Laboratory in Oxfordshire aan de BBC. Hij toont recente beelden van de ster. Het gelaat van de zon is 'expressieloos'.

Zonnemaxima
De zon kent een cyclus die zo'n elf jaar duurt. Het zou nu de tijd zijn voor een activiteit (het zonnemaxima) met veel zonnevlekken, maar in tegenstelling tot de verwachtingen is het oppervlak heel rustig. In plaats van gestaag in activiteit te stijgen, daalt het aantal zonnevlekken en lijkt de zon dus gas terug te nemen.

Kleine IJstijd
Toch is het niet de eerste keer dat dit gebeurt. Ook in de tweede helft van de 17e eeuw tot halverwege de 18e eeuw was het aantal zonnevlekken erg laag. Normaal worden er jaarlijks gemiddeld 50.000 zonnevlekken waargenomen maar volgens historische bronnen werden er in die periode slechts 50 geteld. Die rustige fase werd een Maunderminimum genoemd. De verminderde zonneactiviteit ging gepaard met extreem koude winters in Europa en zo was de Kleine IJstijd een feit.

10.000 jaar
Volgens professor Mike Lockwood van de universiteit van Reading vermindert de activiteit van de zon in een schrikbarend tempo waardoor er een nieuw Maunderminimum lijkt aan te komen. Het is naar verluidt zelfs 10.000 jaar geleden dat de activiteit zo snel afzwakte. Zonnefysici schatten de kans dat de zon binnen 40 jaar opnieuw in een Maunderminimumfase terechtkomt op 20 procent.




Bron