Satellieten brengen magneetveld rond aarde in kaart

Een artist impression van de drie Swarm-satellieten. © afp.

Europa heeft vanmiddag drie satellieten tegelijk gelanceerd. Die gaan samen in de komende 4 jaar het magneetveld rond de aarde in kaart brengen. Dat veld beschermt onze planeet tegen gevaarlijke straling uit de ruimte waardoor hier leven mogelijk is. Maar hoe het schild precies werkt en verandert, is een groot mysterie. Het project Swarm moet helpen dat duidelijk te maken.

De drie sondes zijn uitgebreid getest bij het complex Estec in Noordwijk. Ze werden gelanceerd vanaf de ruimtebasis Plesetsk in het hoge noorden van Rusland. 'Swarm zal een gat in onze kijk op de aarde en de veranderingen vullen. Het zal ons helpen om het veld dat ons beschermt beter te begrijpen', liet topman Volker Liebig van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA na de lancering weten.

Het magnetische veld wordt opgewekt door gesmolten ijzer dat stroomt en kolkt in de kern van de aarde, duizenden kilometers onder onze voeten. Als er in de kern iets verandert, verandert het magnetische veld mee. Het noordelijkste punt van dat veld, de zogeheten magnetische noordpool, verschuift. Dat gaat de laatste tijd steeds sneller. In de afgelopen eeuwen is de precieze plek van de pool 2000 kilometer opgeschoven.

Polen draaien geleidelijk om
Misschien staat er iets bijzonders te gebeuren. Eens in de zoveel tijd draaien de polen namelijk geleidelijk om. Noord wordt zuid en zuid wordt noord. Omkeringen gebeuren gemiddeld om de 200.000 jaar, maar de laatste omkering was al 780.000 jaar geleden. 'We zijn nu dus over tijd', aldus de ESA. Niemand weet wat de gevolgen van zo'n omkering precies zijn.

Hoe belangrijk het magnetisch veld voor de mensheid is, wordt duidelijk op Mars. Die planeet is ongeveer even oud als de aarde en heeft min of meer dezelfde samenstelling. Ooit stroomde er waarschijnlijk water. Maar 4 miljard jaar geleden viel het magnetische schild van Mars plotseling weg. De dampkring vervloog en de planeet werd dor, kil, guur en onherbergzaam.

Swarm is het vierde Europese project om de aarde te onderzoeken. Eerder lanceerde Europa de GOCE (die zwaartekracht en oceaanstromen in kaart bracht), de SMOS (vocht in de bodem en zoutgehalte van oceanen) en de CryoSat (ijs).




Bron

Zwart gat wordt wakker en slikt 'super-Jupiter' in

Astronomen hebben gezien hoe een zwart gat na een decennialange slaap 'wakker werd' en een kleiner object verzwolg. Volgens ruimtevaartorganisatie ESA zal een soortgelijke gebeurtenis binnenkort in het centrum van ons Melkwegstelsel voorkomen.

Wat er precies gebeurde is niet helemaal duidelijk, maar het lijkt erop dat een supergrote gasplaneet (ter grootte van een paar Jupiters) of een heel kleine, zwakke ster slachtoffer werd van het zwarte gat. Dit gebeurde in sterrenstelsel NG4845, dat 47 miljoen lichtjaar van ons verwijderd is.

De ontdekking werd gedaan door de Integral-telescoop van de ESA. Het is voor het eerst dat een zwart gat voor het oog van de telescoop een ster of planeet opslokt. Overigens denken de sterrenkundigen dat niet het hele ding is opgeslokt; de kern draait waarschijnlijk nog om het zwarte gat heen.

De ontdekking, waarover gepubliceerd wordt in Astronomy & Astrophysics, wordt overigens niet maar aan één telescoop overgelaten. Nadat Integral inderdaad iets bijzonders leek te zien, zijn er nog meer waarnemingen gedaan door drie andere telescopen. Deze bevestigden dat het hier inderdaad om een zwart gat ging dat na dertig jaar wakker werd om te 'eten'.

Vermoed wordt dat het zwarte gat in het midden van onze Melkweg zich binnenkort tegoed zal doen aan een compacte gaswolk, die op dit moment gevaarlijk dicht bij het gat zweeft.

Bron Bekijk de video

Nieuwe geboortefoto van het universum

De European Space Agency (ESA) presenteerde vandaag de resultaten van hun Planck-telescoop. Een superscherpe foto waarop je het universum kan zien toen het nét ontstaan was.

Met de foto is er bewijs voor de gangbare theorie over wat er gebeurde tijdens het ontstaan van het heelal. Wat je op de foto kan zien is een kaart van het hele heelal, fracties nadat het ontstaan was.

'Je kunt de kosmische achtergrondstraling (CMB) zien als een fossiel van het universum. Het kan ons dingen leren over het verleden. Met de nieuwe beelden kunnen we nog beter naar dit verleden kijken,' zei een van de onderzoekers van de ESA tijdens de persconferentie.

Een van de opmerkelijke conclusies die de onderzoekers kunnen trekken aan de hand van de foto, is dat ons universum 100 miljoen jaar ouder is dan we dachten.

Kosmologen bestuderen het ontstaan van ons universum. In de loop der jaren hebben ze een soort standaard-idee ontwikkeld voor hoe het universum ontstaan moet zijn. Daarmee berekenden ze hoe de achtergrondstraling eruit zou moeten zien, áls het model klopt. Met de hoge resolutie (15 miljoen pixels) van de Planck-foto wordt het model bevestigd.

'We zouden kunnen zeggen, nu we dit bewijs hebben, dat we het heelal snappen. Kosmologie is klaar, op een paar problemen na,' zei een ander lid van het team.

De Planck-telescoop werd in 2009 gelanceerd. Nu, vier jaar later, heeft hij eindelijk lang genoeg naar de ruimte gestaard om deze beelden te maken. Tot het einde van het jaar blijft de telescoop doorwerken. Daarna is de koelvloeistof op en wordt de satelliet zelf te warm om nog betrouwbare observaties te doen.

Bron zie foto

Gat in ozonlaag kleinste van de laatste tien jaar

Het gat in de ozonlaag boven Antarctica is het kleinste dat in de laatste tien jaar dankzij metingen van de Europese satelliet MetOp is waargenomen, zo heeft het Europese Ruimtevaartbureau ESA gemeld.

Sinds het begin van de jaren tachtig ontwikkelde zich van september tot november een gat in de ozonlaag boven het Zuidpoolgebied. De hoeveelheid ozon, die ons beschermt tegen de UV-straling van de Zon kromp tot 70 procent. Het fenomeen is extremer dan boven de Noordpool.

Maar dankzij internationale akkoorden over bescherming van de ozonlaag daalde vanaf het midden van de jaren tachtig in de atmosfeer de concentratie aan de ozon-killer CFK's drastisch. Uit observaties op de langere termijn blijkt dat dankzij die akkoorden het ozon aan het herstellen is.

Toch waarschuwt ESA er voor dat het nog tot halverwege deze eeuw kan duren voordat de hoeveelheid stratosferisch chlorine in onze atmosfeer weer het peil van de jaren zestig heeft bereikt.

Bron

Duitser vindt potentieel gevaarlijke planetoïde terug

Er zweven 1300 planetoïden in de ruimte rond waarvan we weten dat ze de aarde tot op minder dan 7,5 miljoen kilometer kunnen naderen. In de gaten houden dus, zou je zeggen. Toch was dat bij de ongeveer vijfhonderd meter grote ruimterots 2008SE85 niet zo makkelijk.

De planetoïde, die over 86 jaar mogelijk in de buurt van de Aarde komt, werd in oktober 2008, een maand nadat het was ontdekt, voor het laatst gezien. Daardoor was de baan die de planetoïde volgt niet bekend.

De zoekgeraakte ruimterots is nu teruggevonden door een Duitse amateurastronoom Erwin Schwab, meldt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Schwab speurde de planetoïde op met een ESA-telescoop op het Canarische eiland Tenerife.

Bron